Valkuilen: hoe jouw brein je ook tegenwerkt

Dat hoofd van ons staat altijd aan. Je zou willen dat het ook eens uit kan. Maar dat we altijd op standje aan staan is helemaal niet het probleem. Dat is nou eenmaal zo geregeld in ons brein. Dat brein wil namelijk zo efficiënt mogelijk handelen. Handig als je bijvoorbeeld voor een auto moet wegspringen of die vaas opvangt net voordat hij de grond raakt.

Neuronen staan er om bekend dat het harde werkers zijn en vinden het fijn om paraat te staan om ‘aan’ te kunnen en de verbindingen te maken die nodig zijn om te handelen, om aandacht te geven. Het speelt zich allemaal af in ons hoofd. Er zijn dus een heleboel processen die zich voltrekken zonder dat wij daar bewust van zijn. 

 

 

“Ons brein wordt geconfronteerd met een boel informatie die op elk moment van de dag op ons afkomt. Het is een onbegonnen zaak om overal aandacht aan te besteden. Ons brein heeft daarom een aantal trucjes bedacht die het in staat stelt om op een gemakkelijke, weinig energievretende – manier informatie kan verwerken. Dat noemen we heuristieken.” 
 

 

Heuristieken: valkuilen van ons brein.

Omdat ons brein zo efficiënt mogelijk wil werken, snel wil reageren, zijn er dus valkuilen waar me mee te maken krijgen. Het zijn oude patronen die  je brein heeft opgeslagen omdat je daar voorheen heel goed op ging. Dat heeft het onthouden.

Maar nu wil je verandering aanbrengen in bepaalde processen en patronen doorbreken. Dan is het goed om te weten wat deze valkuilen zijn.  Ik heb er een paar voor je op een rijtje gezet.

 Beschikbaarheidsheuristiek / snelle greep

Beschikbaarheidsheuristiek is het brein wat een snelle greep doet in het geheugen. Het is een slimme manier om tijd, energie en moeite te besparen: als we een oordeel moeten vellen of een risico in moeten schatten, baseren we ons gewoon op voorbeelden en ervaringen die het eerst in ons geheugen opborrelen.

Een voorbeeldje: in de weken na een vliegramp hebben steward(s)essen hun handen vol aan angstige reizigers die de risico’s van de vlucht inschatten op basis van de beelden die nog zo vers in het geheugen zitten. Een half jaar later is die angst als sneeuw voor de zon verdwenen, terwijl de risico’s van de vlucht onveranderd zijn. De media speelt hierbij een belangrijke rol, omdat zij ons graag de meest dramatische verhalen en beelden voorschotelen. En wij zijn daar gevoelig voor.

 Affectheurisitiek / het voelt goed

Als iets goed voelt zijn we eerder geneigd om rationele afwegingen en kritische vragen buiten beschouwing te laten.  We laten ons leiden door persoonlijke voorkeuren.  Alleen afgaan op wat goed voelt kan je zomaar in de problemen brengen.

Zo kun je verliefd worden op een oud huis, de waarschuwingen van de makelaar in de wind slaan – “er zit volgens mij aardig wat asbest in de schuur” – en het huis kopen, gewoon omdat het goed voelt. Feel good vibes kunnen je helpen bij het maken van keuzes, maar je weet nu ook dat het niet altijd verstandig is om op deze ‘gevoelens’ te vertrouwen. Ze kunnen je op een bepaalde manier verblinden voor dat wat is.

 Bevestigingsheurisitiek / Tunnelvisie

concrete-1845046_1920

We kennen het begrip tunnelvisie vast allemaal. Het is een vorm van selectief denken. Als het aankomt op het doorbreken van patronen, vergeten we nog wel eens dat dit effect heeft op de manier waarop we onze keuzes maken.

 

Tunnelvisie kan heel productief maken doordat je helemaal gefocust bent op waar je mee bezig bent. Het brein sluit alle overbodige informatie buiten en richt alleen de aandacht op datgene wat in je straatje past, wat op dat moment als nuttig wordt bevonden. Maar deze manier van focus leggen, kan dus ook negatief uitpakken als je iets belangrijks over het hoofd ziet. 

 

Goed nieuws! Je brein past zich aan!

Op het moment dat je nieuwe informatie tot je beschikking hebt, er bewust van bent, er ook naar kunt handelen, past je brein zich hier op aan. Er komen dus nieuwe patronen in de plaats voor de oude niet helpende patronen.Dat heet neuroplasticiteit.

Dat doe je onder andere door je brein fit te houden. Ik ben groot fan van Eric Scherder, neuropsycholoog – check het filmpje hieronder.

Hoe hou je je brein fit?

 

Nou heel gemakkelijk dus. Door een combinatie van fysieke inspanning en cognitieve  inspanning. 

én

Het moet je niet gemakkelijk afgaan. Je moet er wat voor doen. Er moet een uitdaging in zitten. 

 

Daag jij je brein voldoende uit op deze vlakken? Hoe fit is jouw brein? Bedenk eens hoe jij jezelf de komende dagen kunt uitdagen. Voer de komende week minimaal 1 opdracht uit op fysiek gebied en 1 op cognitief gebied.

 

 

Makkelijk of uitdagend?

 

Zelf ben ik aan de slag gegaan met een raadsel van Einstein. Samen met mijn zoon (ieder afzonderlijk bezig met onze eigen strategieën om tot de oplossing te komen) was het een leuke uitdagende opdracht.

Ik heb twee opdrachten voor je klaar staan. Je kunt kiezen uit een makkelijke en meer uitdagende opdracht. Waar ga jij voor nu je deze informatie tot je beschikking hebt?

P.s. Wil je checken of je het goede antwoord hebt gevonden stuur me een berichtje met jouw oplossing!